مقام‌های بهداشتی فرانسه نخستین مورد مستند ابتلای انسان به ویروس شاموندا و مرگ بر اثر آن را تأیید کردند.
بر اساس گزارش‌ها، قربانی مردی ۶۱ ساله در شهر لیون بوده که به لوسمی (سرطان خون) مبتلا بود و پیش‌تر پیوند سلول‌های بنیادی انجام داده بود. این نخستین مورد شناسایی‌شده ابتلای انسان به ویروسی است که بیش از شش دهه تنها در حیوانات دیده شده بود.
بیمار پس از آلودگی دچار علائم عصبی شدید از جمله نابینایی، گیجی و التهاب مغز (انسفالیت) شد. وضعیت او به‌تدریج وخیم‌تر شد و بر اساس گزارش‌های منتشرشده، در ۹ اکتبر ۲۰۲۶ پس از قطع تجهیزات پشتیبانی حیات درگذشت. آزمایش‌های ژنتیکی، آثار ویروس را در نمونه‌های مایع مغزی‌نخاعی، سرم، نمونه‌های تنفسی و مدفوع بیمار شناسایی کردند. بررسی‌ها نشان داد ویروس شناسایی‌شده به یکی از دو شاخه ژنتیکی جدید شاموندا، موسوم به SHAV-EU1، تعلق دارد.
ویروسی که از دام‌ها به انسان رسید
ویروس شاموندا نخستین‌بار در سال ۱۹۶۵ در گاوهای نیجریه شناسایی شد و پس از آن به‌صورت پراکنده در مناطقی از آفریقا و ژاپن گزارش شد. در تابستان ۲۰۲۶، این ویروس برای نخستین‌بار در دام‌های چند کشور اروپایی از جمله فرانسه شناسایی شد. شاموندا عمدتاً از طریق نیش مگس‌ریزه‌های گزنده از جنسCulicoides منتقل می‌شود و می‌تواند حیواناتی مانند گاو، گوسفند، بز و اسب را آلوده کند.
به گفته مقام‌های بهداشتی فرانسه، احتمال می‌رود بیمار بر اثر نیش یک مگس‌ریزه آلوده در شرق این کشور مبتلا شده باشد؛ منطقه‌ای که پیش‌تر ویروس در حیوانات آن شناسایی شده بود. شاموندا در حیوانات بالغ معمولاً کشنده نیست، اما در حیوانات باردار می‌تواند باعث سقط جنین، مرده‌زایی یا ناهنجاری‌های مادرزادی شود. بر اساس گزارش پلتفرم اروپایی سلامت حیوانات (ESA)، تاکنون آلودگی دام‌ها به این ویروس در بیش از ۱۲ کشور اروپایی شناسایی شده است.
خطر برای عموم مردم پایین ارزیابی می‌شود
با وجود ثبت نخستین مرگ انسانی، متخصصان تأکید می‌کنند تاکنون هیچ نشانه‌ای از انتقال شاموندا از انسان به انسان مشاهده نشده است. گرگوری دسترا، ویروس‌شناس بیمارستان لیون و از نویسندگان گزارش این مورد، می‌گوید هنوز نشانه‌ای از افزایش موارد ابتلای انسانی دیده نمی‌شود. او احتمال می‌دهد ویروس چند هفته پیش از بروز علائم عصبی در بدن بیمار تکثیر شده باشد.
مارتین بیر، ویروس‌شناس مؤسسه فریدریش لوفلر آلمان، نیز با اشاره به اینکه این مورد به‌تنهایی تهدید گسترده‌ای برای سلامت عمومی ایجاد نمی‌کند، بر ضرورت بررسی خطر احتمالی این ویروس برای انسان تأکید می‌کند. به گفته او، با کاهش دما به کمتر از حدود ۱۲ درجه سانتی‌گراد، تکثیر مؤثر ویروس در پشه‌ریزه‌های گزنده مختل می‌شود و چرخه انتقال تا حد زیادی متوقف می‌شود.
ناتاشا تیلسون-لونل، ویروس‌شناس دانشگاه ایندیانا که در این مطالعه نقشی نداشته و به‌عنوان متخصص مستقل اظهارنظر کرده است، نیز معتقد است اطلاعات فعلی نشان می‌دهد توانایی شاموندا برای آلوده‌کردن انسان‌ها ممکن است محدود باشد؛ با این حال، او بر ضرورت نظارت بر دام‌ها، حشرات ناقل و بررسی نمونه‌های انسانی تأکید می‌کند.
شاموندا در خانواده اورتو بونیاویروس‌ها
شاموندا به خانواده Peribunyaviridae، جنس Orthobunyavirus و سروگروه Simbu تعلق دارد؛ همان گروهی که ویروس اوروپوش، عامل بیماری معروف به «تب تنبلی»، نیز در آن قرار می‌گیرد. اوروپوش توانایی آلوده‌کردن انسان‌ها را دارد، اما خویشاوند نزدیک دیگر شاموندا، یعنی ویروس اشمالنبرگ (Schmallenberg)، با وجود گسترش در دام‌ها تاکنون در انسان شناسایی نشده است.
پرسش‌های بی‌پاسخ و لزوم پایش
پژوهشگران هنوز نمی‌دانند آیا شاموندا پیش از این نیز به انسان منتقل شده و بدون شناسایی باقی مانده است یا خیر. بررسی نمونه‌های ذخیره‌شده از بیماران دارای ضعف سیستم ایمنی و جست‌وجوی آنتی‌بادی‌های ضدویروس در جمعیت انسانی می‌تواند مشخص کند که آیا موارد خفیف یا بدون علامت ابتلا در گذشته رخ داده‌اند یا نه.
در حال حاضر، تنها یک مورد شناخته‌شده از ابتلای انسانی به شاموندا گزارش شده و شواهدی از انتقال مستقیم ویروس میان انسان‌ها وجود ندارد. با این حال، شناسایی نخستین قربانی نشان می‌دهد ویروس‌هایی که سال‌ها فقط در حیوانات مشاهده شده‌اند، ممکن است در شرایط خاص برای انسان نیز خطرناک باشند.