| تاريخ: ۳ آبان ۱۴۰۵ ساعت ۱۹:۲۸ | بازدید: 46 نظرات: 0 کد مطلب: 26592 |
دانشمندان سن مولکولی سلول‌های یک فرد ۸۰ ساله را به کمتر از ۲۰ سال رساندند
پژوهشگران آلمانی موفق شدند در آزمایشگاه، سلول‌های خونی یک فرد ۸۰ ساله را به سلول‌های بنیادی عصبی تبدیل کنند که نشانگرهای مولکولی آن‌ها با سلول‌های افراد زیر ۲۰ سال مطابقت داشت.
این دستاورد می‌تواند به دانشمندان کمک کند سازوکارهای پیری سلولی را بهتر بشناسند و راه‌های احتمالی مقابله با بیماری‌های مرتبط با افزایش سن را بررسی کنند؛ هرچند هنوز به معنای جوانسازی بدن انسان یا کشف درمانی برای پیری نیست.
به گزارش هاژه، پژوهشگران با استفاده از روشی برای بازبرنامه‌ریزی سلول‌ها توانستند برخی نشانگرهای مولکولی مرتبط با افزایش سن را به‌طور چشمگیری تغییر دهند. نتایج این پژوهش در مجله علمی Aging Cell منتشر شده است.
چگونه سلول‌های پیر جوان‌تر شدند؟
سلول‌های بدن با وجود داشتن اطلاعات ژنتیکی مشابه، در طول رشد به انواع مختلفی مانند سلول‌های خونی، پوستی و عصبی تبدیل می‌شوند. دانشمندان با استفاده از روش‌های بازبرنامه‌ریزی سلولی می‌توانند مسیر رشد سلول‌ها را تغییر دهند و آن‌ها را به نوع دیگری از سلول تبدیل کنند.
در این پژوهش، محققان پیش‌سازهای سلول‌های قرمز خون را مستقیماً به سلول‌های بنیادی عصبی تبدیل کردند؛ سلول‌هایی که توانایی تولید انواعی از سلول‌های دستگاه عصبی را دارند.
نکته مهم این روش آن است که پژوهشگران برای این تبدیل، سلول‌ها را ابتدا به مرحله سلول بنیادی پرتوان نبردند؛ بلکه مسیر تبدیل را کوتاه‌تر کردند و توانستند تغییرات سلولی را در طول زمان زیر نظر بگیرند.
بازگشت بیش از ۶۰ سال از سن مولکولی سلول‌ها
برای ارزیابی میزان جوان‌شدن سلول‌ها، پژوهشگران از شاخص‌هایی موسوم به «ساعت اپی‌ژنتیکی» استفاده کردند. این شاخص‌ها با بررسی تغییرات شیمیایی روی DNA، تخمینی از سن زیستی سلول ارائه می‌دهند؛ بدون آنکه توالی اصلی DNA تغییر کند.
نتایج نشان داد سلول‌هایی که از یک فرد ۸۰ ساله گرفته شده بودند، پس از بازبرنامه‌ریزی به سلول‌های بنیادی عصبی با نشانگرهای سنی کمتر از ۲۰ سال تبدیل شدند. به این ترتیب، سن اپی‌ژنتیکی آن‌ها بیش از ۶۰ سال کاهش یافت.
پژوهشگران همچنین توانستند این روند را بیش از ۱۰۰ روز دنبال کنند. بر اساس گزارش دانشگاه بن، کاهش چشمگیر سن مولکولی در حدود ۵۰ روز مشاهده شد. این روند تدریجی به دانشمندان امکان می‌دهد تغییرات سلولی را مرحله‌به‌مرحله بررسی کنند و عوامل مؤثر بر جوانسازی را دقیق‌تر بشناسند.
البته کاهش سن اپی‌ژنتیکی به معنای جوان‌شدن تمام جنبه‌های سلول نیست؛ زیرا پیری فرایندی پیچیده است و شاخص‌های مولکولی تنها بخشی از تغییرات مرتبط با آن را نشان می‌دهند.
آیا این روش می‌تواند آلزایمر را درمان کند؟
یکی از کاربردهای احتمالی این دستاورد، کمک به پژوهش درباره بیماری‌های مرتبط با افزایش سن، از جمله آلزایمر و دیگر بیماری‌های تحلیل‌برنده دستگاه عصبی است. سن بالا یکی از عوامل خطر مهم برای این بیماری‌ها محسوب می‌شود و شناخت بهتر سازوکارهای پیری سلولی می‌تواند مسیرهای تازه‌ای برای تحقیقات آینده فراهم کند.
با استفاده از این مدل آزمایشگاهی، پژوهشگران می‌توانند بررسی کنند کدام فرایندهای مولکولی باعث بازگشت نشانگرهای پیری می‌شوند و آیا ترکیبات خاصی می‌توانند این روند را تسریع یا کند کنند.
با این حال، این مطالعه درمانی برای آلزایمر ارائه نکرده و نشان نداده است که می‌توان با این روش سن مغز یا بدن انسان را کاهش داد. نتایج فعلی به سلول‌هایی مربوط می‌شوند که در شرایط آزمایشگاهی بازبرنامه‌ریزی شده‌اند.
چرا این کشف اهمیت دارد؟
یکی از چالش‌های پژوهش درباره جوانسازی سلولی، شناخت دقیق مراحل و سازوکارهایی است که در جریان بازبرنامه‌ریزی اتفاق می‌افتند. روش جدید به دلیل تدریجی‌بودن تغییرات، امکان بررسی طولانی‌مدت این فرایند را فراهم می‌کند.
این دستاورد می‌تواند ابزار پژوهشی ارزشمندی برای شناخت پیری زیستی و مطالعه بیماری‌های وابسته به سن باشد؛ اما تبدیل چنین یافته‌ای به درمان ایمن و مؤثر برای انسان، به تحقیقات بیشتر نیاز دارد.
در مجموع، دانشمندان هنوز راهی برای معکوس‌کردن پیری کل بدن پیدا نکرده‌اند؛ با این حال، بازنشانی برخی نشانگرهای مولکولی سلول‌های انسانی در آزمایشگاه می‌تواند گام مهمی در شناخت بهتر فرایند پیری و توسعه روش‌های درمانی آینده باشد.
|
