۱۴۰۵/۸/۲۰ ۱۶:۳۲
| تاريخ: ۲۰ آبان ۱۴۰۵ ساعت ۱۱:۱۸ | بازدید: 26 نظرات: 0 کد مطلب: 26655 |
نسلِ فردا زیر چتر بی‌حوصلگی
آیا باید مدارس را تعطیل کرد؟
مصطفی دارکه ـ معلم رسمی آموزش و پرورش، ارشد روان شناسی تربیتی
آیا با حذف هر سختی از زندگی فرزندانمان، آن‌ها را برای آینده آماده می‌کنیم یا ناخواسته نسلی کم‌تحمل تربیت می‌کنیم؟
فرزندان ما قرار است چگونه در برابر سختی‌های زندگی دوام بیاورند؟
تأملی جدی درباره تعطیلی مدارس، تربیت نسل آینده و مسئولیت مشترک خانواده و جامعه
این روزها با سرد شدن هوا، دوباره بحث تعطیلی مدارس و نگرانی برخی والدین از حضور فرزندانشان در کلاس‌های درس داغ شده است. نگرانی خانواده‌ها قابل درک است؛ هیچ پدر و مادری نمی‌خواهد فرزندش بیمار شود یا در شرایط نامناسب قرار بگیرد. سلامت دانش‌آموزان باید همیشه در اولویت باشد. اما در کنار این نگرانی به‌حق، لازم است به یک سؤال مهم‌تر هم فکر کنیم:
آیا ما فقط مسئول محافظت از فرزندانمان در برابر سختی‌های امروز هستیم، یا مسئول آماده کردن آن‌ها برای مواجهه با سختی‌های فردا نیز هستیم؟
باید از خودمان بپرسیم فرزندانی که امروز با کوچک‌ترین سرما، تغییر شرایط، دشواری مسیر یا به‌هم‌خوردن برنامه‌های روزانه از محیط آموزشی دور می‌شوند، فردا چگونه قرار است با چالش‌های واقعی زندگی روبه‌رو شوند؟
مدرسه فقط مکانی برای خواندن و نوشتن و حل کردن مسائل ریاضی نیست. مدرسه یکی از مهم‌ترین محیط‌های شکل‌گیری شخصیت اجتماعی و روانی کودک است.
کودک در مدرسه یاد می‌گیرد:
مسئولیت‌پذیر باشد، حتی زمانی که شرایط کاملاً مطابق میلش نیست.
نظم و تعهد را تمرین کند و به برنامه‌های خود پایبند بماند.
با افراد متفاوت ارتباط برقرار کند و اختلاف‌نظرها را مدیریت کند.
در برابر ناکامی‌ها صبور باشد و برای حل مشکلات تلاش کند.
منتظر فراهم شدن تمام امکانات ایده‌آل نماند و از امکانات موجود بهترین استفاده را ببرد.
همکاری، همدلی، سازگاری و تحمل شرایط دشوار را تجربه کند.
این‌ها مهارت‌هایی نیستند که صرفاً با خواندن چند صفحه کتاب به دست بیایند؛ این مهارت‌ها در جریان زندگی روزمره، تعامل با دیگران و تجربه موقعیت‌های گوناگون شکل می‌گیرند.
از منظر روان‌شناسی تربیتی، یکی از مهم‌ترین وظایف ما پرورش تاب‌آوری در کودکان است.
تاب‌آوری یعنی کودک یاد بگیرد وقتی شرایط دشوار می‌شود، به‌جای تسلیم شدن، راهی برای ادامه دادن و حل مسئله پیدا کند.
قرار نیست فرزندانمان را در معرض خطر قرار دهیم تا مقاوم شوند؛ قرار نیست بیماری، سرمای خطرناک یا شرایط ناایمن را نادیده بگیریم. اما نباید هم با حذف هرگونه دشواری قابل مدیریت، فرصت تجربه، یادگیری و سازگاری را از آن‌ها بگیریم.
کودکی که همیشه همه‌چیز برایش آماده و فراهم شده، ممکن است در مواجهه با نخستین ناکامی جدی، احساس ناتوانی کند. در مقابل، کودکی که با حمایت خانواده و معلم، به‌تدریج مسئولیت می‌پذیرد، مشکلات متناسب با سنش را حل می‌کند و برای رسیدن به هدف تلاش می‌کند، فرصت بیشتری برای پرورش اعتمادبه‌نفس و خودکارآمدی خواهد داشت.
بیایید کمی عمیق‌تر فکر کنیم.
اگر امروز به‌خاطر هر بارندگی، هر سرمای معمولی، هر تغییر کوچک در شرایط و هر دشواری قابل مدیریت، اولین راه‌حل ما تعطیلی و کنار گذاشتن فعالیت‌های آموزشی باشد، چه تصویری از مواجهه با مشکلات به فرزندانمان منتقل می‌کنیم؟
آیا ناخواسته به آن‌ها یاد نمی‌دهیم که با دشوار شدن شرایط، باید کنار بکشند؟
آیا به آن‌ها فرصت نمی‌دهیم که بفهمند انسان می‌تواند با برنامه‌ریزی، لباس مناسب، رعایت اصول بهداشتی، همکاری و مدیریت شرایط، بسیاری از دشواری‌های معمول زندگی را پشت سر بگذارد؟
از طرف دیگر، تعطیلی‌های مکرر و طولانی‌مدت، حتی اگر با آموزش غیرحضوری همراه باشند، می‌توانند پیوستگی یادگیری را مختل کنند، ارتباط اجتماعی دانش‌آموزان را کاهش دهند، برنامه روزانه آن‌ها را برهم بزنند و فشار بیشتری بر خانواده‌ها وارد کنند. به‌ویژه کودکانی که امکانات یا فضای مناسبی برای یادگیری در خانه ندارند، بیشتر آسیب می‌بینند.
البته این سخنان به معنای مخالفت با تعطیلی در شرایط اضطراری نیست. وقتی سرمای شدید، یخبندان، برف سنگین، نبود وسایل گرمایشی مناسب، آلودگی خطرناک هوا یا دشواری جدی رفت‌وآمد سلامت دانش‌آموزان را تهدید می‌کند، تعطیلی یا آموزش غیرحضوری تصمیمی منطقی و ضروری است.
اما باید میان «مراقبت از سلامت کودکان» و «حذف فرصت تجربه و یادگیری به دلیل هر دشواری» تفاوت قائل شویم.
از والدین عزیز نیز انتظار می‌رود در کنار مطالبه امکانات مناسب، وسایل گرمایشی استاندارد، محیط آموزشی ایمن و تصمیم‌گیری مسئولانه، به نقش تربیتی مدرسه توجه بیشتری داشته باشند.
ما نمی‌توانیم دنیایی بدون مشکل به فرزندانمان هدیه کنیم؛ اما می‌توانیم فرزندانی تربیت کنیم که توانایی مواجهه با مشکلات را داشته باشند.
فردا زندگی از فرزندان ما درباره تعطیلی مدرسه و سردی هوا سؤال نمی‌کند؛ زندگی از آن‌ها می‌خواهد مسئولیت بپذیرند، تصمیم بگیرند، شکست بخورند، دوباره برخیزند، تلاش کنند و تسلیم نشوند.
آن‌ها قرار است در آینده معلم، پزشک، مهندس، کارگر، مدیر، پدر و مادر و شهروند این جامعه باشند. آیا می‌خواهیم در نخستین مواجهه با دشواری‌ها، دست از تلاش بکشند یا با اعتمادبه‌نفس و توانایی حل مسئله به مسیرشان ادامه دهند؟
بیایید به‌جای آنکه فقط به فکر آسایش امروز فرزندانمان باشیم، به توانمندی فردای آن‌ها هم فکر کنیم.
فرزندان ما به مراقبت نیاز دارند، اما در کنار مراقبت، به مسئولیت‌پذیری، استقلال، تجربه، تلاش و تاب‌آوری نیز نیازمندند.
گاهی بزرگ‌ترین محبت به فرزندمان این نیست که تمام سختی‌های مسیر را از جلوی پایش برداریم؛ بلکه این است که در کنار او بمانیم و کمک کنیم راه عبور از سختی‌ها را یاد بگیرد.
نسلی توانمند تربیت کنیم، نه نسلی که فقط در شرایط ایده‌آل توان ادامه دادن داشته باشد.
با احترام به دغدغه‌های خانواده‌ها و زحمات معلمان و کادر آموزشی
