محققان: ثبت عکس و اسکرین‌شات از همه‌چیز می‌تواند به حافظه ما آسیب بزند

پژوهشگران در هفت آزمایش مجزا روی ۸۹۲ داوطلب دریافتند افراد جزئیات تصاویری را که از آنها اسکرین‌شات گرفته‌اند، کمتر به یاد می‌آورند.

احتمالاً شما هم درحال‌حاضر هزاران تصویر در گوشی خود دارید که شاید دیگر هرگز نگاهی به آنها نیندازید. اگرچه یکی از دلایل اصلی افراد برای عکاسی، کمک به یادآوری یک تجربه یا رویداد است، پژوهش‌های جدید نشان می‌دهند متوقف شدن برای ثبت یک تصویر سلفی یا عکس‌برداری از محیط می‌تواند به حافظه و روند یادآوری آسیب بزند.

پژوهشی که در ژورنال Memory & Cognition منتشر شده، نشان می‌دهد که ثبت اسکرین‌شات در هفت آزمایش مجزا به‌طور پیوسته حافظه شرکت‌کنندگان را تضعیف کرده است. «سوفیا فابریزیو»، روان‌شناس دانشگاه بینگهمتون، درباره نتایج این پژوهش اعلام کرده که داده‌ها نشان می‌دهند ما احتمالاً تنها با فشردن یک دکمه، به حافظه خود برای ثبت اطلاعات و تجربیات آسیب می‌زنیم و این اختلال حتی ممکن است فراتر از چیزی باشد که به نظر می‌رسد.

برای ارزیابی این پدیده، تیم پژوهشی دانشگاه بینگهمتون ۸۹۲ شرکت‌کننده را در هفت آزمایش گوناگون بررسی کردند.  در تمام آزمایش‌ها نتایج یکسان بوده و شرکت‌کنندگان پس از ثبت تصاویر، عملکرد ضعیف‌تری در آزمون‌های حافظه داشتند. در آزمایش اول، ۴۴ تصویر هنری روی گوشی شرکت‌کنندگان نمایش داده شد و از آنها خواسته شد از هر تصویر اسکرین‌شات بگیرند یا صرفاً آن را مشاهده کنند. پس از ۱۰ دقیقه انجام فعالیت متفرقه، آزمونی برگزار شد که افراد باید تصویر اصلی را از بین سه نمونه مشابه تشخیص می‌دادند. عملکرد شرکت‌کنندگان در تشخیص تصاویری که از آنها اسکرین‌شات گرفته بودند، نسبت به تصاویری که صرفاً تماشا کرده بودند، ضعیف‌تر بود.

در آزمایش دوم، پژوهشگران به دنبال این بودند که ببینند آیا مزیت دیگری برای جبران این افت حافظه وجود دارد یا خیر؛ به همین دلیل این پرسش اضافه شد که آیا افراد به یاد می‌آورند که تصویر را صرفاً دیده‌اند یا از آن اسکرین‌شات گرفته‌اند. در این بخش نیز مشخص شد داوطلبان از تصاویری که اسکرین‌شات گرفته بودند، جزئیات کمتری به خاطر داشتند.

در آزمایش‌های بعدی، بررسی شد که آیا منابع شناختی آزادشده در بخش دیگری به کار گرفته شده‌اند یا خیر؛ شرکت‌کنندگان مسائل ریاضی یا تسک‌های حافظه نامرتبط با تصاویر را حل کردند، اما نشانه‌ای از عملکرد بهتر افرادی که اسکرین‌شات گرفته بودند دیده نشد.

در ادامه، محققان بررسی کردند که اگر به شرکت‌کنندگان اطلاع داده شود که از تصاویر آزمون حافظه گرفته خواهد شد و فرصت مرور اسکرین‌شات‌ها را خواهند داشت چه تغییری صورت خواهد گرفت. به گروهی گفته شد آزمون در ۳۰ دقیقه آینده برگزار می‌شود و به گروهی دیگر گفته شد یک ماه بعد باید بازگردند؛ درحالی‌که از هر دو گروه عملاً ۱۰ دقیقه پس از مشاهده تصاویر آزمون گرفته شد. فرضیه پژوهشگران این بود که گروه با فاصله زمانی طولانی‌تر اتکای بیشتری به ابزار دیجیتال خواهد کرد، اما تفاوت ناچیزی میان دو گروه ثبت شد و هر دو برای تصاویری که از آن‌ها اسکرین‌شات گرفته بودند، عملکرد ضعیف‌تری داشتند.

فرضیه‌های علمی پیرامون آسیب عکاسی به حافظه

ایده اینکه عکس گرفتن توانایی یادآوری را کاهش می‌دهد پدیده جدیدی نیست و این مسئله که دهه‌ها تحت عنوان «اثر اختلال ناشی از عکاسی» (Photo-taking Impairment Effect) در پژوهش‌ها مطرح بوده، همچنان دلایل کاملاً روشنی ندارد. دانشمندان چند توضیح احتمالی ارائه داده‌اند؛ یک فرضیه بیان می‌کند که استفاده از دوربین یا گوشی می‌تواند توجه فرد را تجزیه کند یا او را از وقایع پیرامون جدا سازد، به‌طوری‌که مغز منابع کمتری را برای کدگذاری و ثبت خاطره آن رویداد اختصاص می‌دهد.

فرضیه اصلی و برجسته‌تر، پدیده‌ای تحت عنوان «تخلیه شناختی» (Cognitive Offloading) است؛ به این معنا که مغز در صورت اطمینان از ذخیره شدن یک رویداد در قالب عکس، تلاش و انرژی کمتری را برای به خاطر سپردن آن به کار می‌گیرد.

پژوهشگران نتیجه می‌گیرند که ثبت اسکرین‌شات یا عکس با اختلال چشمگیری در عملکرد حافظه همراه است و تنها در شرایط بسیار محدود مزایای اندکی برای یادگیری‌های بعدی به همراه دارد. هرچند مطالعات دیگری نشان داده‌اند عکاسی در مواردی به حافظه کمک می‌کند و این حوزه همچنان پیچیدگی‌های خود را دارد، اما تضعیف توانایی ذهن در ثبت وقایع مهم زندگی مانند جشن‌های عروسی، تولدها و سفرها نگران‌کننده خواهد بود.

منبع: دیجیاتو