| تاريخ: ۱۶ مهر ۱۴۰۵ ساعت ۲۱:۳۹ | بازدید: 898 نظرات: 0 کد مطلب: 26439 |
پیرۆزبایییەکی سنووردار بە مەرجی چاوەڕوانی
بە بۆنەی دامەزراندنی لقی زمان و وێژەی کوردی لە زانستگای ئیلام
دامەزراندنی لقی زمان و وێژەی کوردی لە زانستگای ئیلام، دەکرێ تەنیا زیادکردنی لقێکی نوێ لە پێڕستی لقەکانی زانستگا نەبێ؛ بەڵکوو هەنگاوێکی گرنگ بێ بۆ پەرەپێدانی خوێندنی زانستی، پاراستنی میراتی زمانی و وێژەیی و بەهێزکردنی پەیوەندییی نێوان زانستگا و کۆمەڵگەی کوردی. ئەم هەنگاوە لە بواری ڕۆشنبیری و کەلتووری‌یەوە، دەتوانێ دەسپێکی قۆناغێکی نوێ بێ بۆ خوێندنەوەی زمان و وێژەی کوردی بە شێوەیەکی زانستی و ئەکادیمی.
لەم ڕوانگەیەوە، دامەزراندنی لقی زمان و وێژەی کوردی دەتوانێ دەرفەتێکی زانستی بۆ خوێندنی بابەت‌گەلێکی بەربڵاو بخاتە بەردەم خوێندکاران؛ وەک: دەنگ‌ناسی، وشەسازی، ڕستەسازی، واتاسازی، زمانەوانیی کۆمەڵایەتی، مێژووی زمان، فەرهەنگ‌نووسی، ئەدەبی کلاسیکی کوردی، ئەدەبی نوێی کوردی، ئەدەبی زارەکی، فۆلکلۆر و، پەیوەندیی زمان و تێفکرین و کەلتوور.
ئەم ناوچەیە دەتوانێ ببێتە تاقیگەیەکی سروشتیی توێژینەوەی بابەتە زمانەوانی‌یەکان؛ چونکە جۆراوجۆریی شێوەزار و تایبەتمەندی‌یە زمانەوانی‌یەکانی ناوچەکە، ماکەیەکی دەوڵەمەندی زانستی‌یە بۆ توێژینەوەکانی بواری زمان‌ناسی.
لە ڕوانگەی ئەکادیمی‌یەوە، پێویستە ئەم دەرفەتە بە شێوەیەکی بەربڵاو بەکاربهێنرێ و توێژینەوەکان تەنیا لە سنووری دەقی وێژەیی‌دا نەمێننەوە؛ بەڵکوو زمان، شێوەزار، فۆلکلۆر، مێژووی زارەکی، ئەفسانە، چیرۆک، گۆرانی، پەند و بەڵگە زمانی‌یە کۆنەکانیش بگرنەوە.
گرنگیی ئەم ڕووداوە تەنیا لە دامەزراندنی لقێکی نوێ‌دا نییە؛ بەڵکوو لەوەدایە کە ئەم ڕشتەیە دەتوانێ بەرەیەکی نوێ لە توێژەرانی زمان و وێژەی کوردی پەروەردە بکات.
ئەگەر پڕۆگرامەکە بە شێوەیەکی زانستی و سەردەمیانە و بابەتیانە پەرەی پێ بدرێ، دەتوانێ لە داهاتوودا ببێتە بنەمای دامەزراندنی خوێندنی قۆناغی باڵاتر، توێژینەوەی پسپۆڕانە، پڕۆژەی هاوبەش لەگەڵ زانستگاکانی ناوخۆ و دەرەوە و، هەروەتر دروست‌کردنی بنکەیەکی بەهێزی توێژینەوەیی لە بوارەکانی زمان و وێژەدا.
دامەزراندنی لقی زمان و وێژەی کوردی لە زانستگای ئیلام، بەڕاستی هەواڵێکی دڵخۆشکەر و هەنگاوێکی بایەخدارە بۆ هەموو ئەوانەی دڵیان بۆ زمان، وێژە و کەلتووری کوردی لێدەدا.
بەڵام، ئەوەی زۆر هەستیار و گرنگە ئەم «چاوەڕوانی»یەیە، کە کۆمەڵگەی کوردەواری لە پێش هەمووان، ئەمجار ئاکادیمیسیەن و زمانەوانەکان و، دواتریش ڕووناکبیران و وێژەران و نووسەران و توێژەران، وەک مافێکی سروشتی، لە بابەت «ئاکام و بەرهەم و دەرکەوتەکانی ئەم ڕووداوە ڕۆشنبیری-زمانەوانی‌یە» هەیانە.
پیرۆزبایی بە مامۆستایان و پسپۆڕانی ئەم بوارە، هەروەها بە خوێندکارانی یەکەمین خولی ئەم لقە و بە هەموو توێژەر و نووسەر و شاعیرانی کورد دەڵێم و هیوادارم ئەم هەنگاوە ببێتە سەرەتای قۆناغێکی نوێی زانستی و ئەکادیمیی داهێنەرانە و بەرهەم‌هێنەرانە و جیاواز.
بەڵام لە هەمان کات‌دا، پیرۆزبایی‌یەکەم دەبێ سنووردار بە مەرجێک بێ و، هاوڕێ و هاوقۆڵ بێ لەگەڵ چاوەڕوانی‌یەکی زانستی: پێویستە ئەم لقە لە سنووری ناوی لقێکی نوێ تێپەڕێت و ببێتە هۆی پێکهێنانی ناوەندێکی ڕاستەقینەی توێژینەوە، بەرهەم‌هێنانی زانست، پاراستنی میراتی زمانی و ڕاپەڕاندن و چێ‌کردنی سەدان توێژینەوەی نوێ لە بواری زمان و وێژەی کوردی‌دا.
ئەگەر ئەم دەسپێکە بە پڕۆگرامێکی زانستیی بەهێز، مامۆستایانی پسپۆڕ، پەڕتووک و سەرچاوەی زانستی، تۆمارکردنی میراتی زارەکی و پەیوەندیی نێوان زانستگا و کۆمەڵگە پشتگیری بکرێت، زانستگای ئیلام دەتوانێ لە داهاتوودا شوێنێکی دیار و کاریگەر لە نەخشەی خوێندنی ئەکادیمیی زمان و وێژەی کوردی لە ئێران‌دا بەدەست بهێنێ.
پیرۆز بێ دامەزراندنی لقی زمان و وێژەی کوردی لە زانستگای ئیلام؛ بە هیوای ئەوەی ئەم هەنگاوە ببێتە دەستپێکی بزاڤێکی نوێ بۆ پەرە و گەشەی زانستیی زمان، وێژە و ناسنامەی زمانەوانی-ڕۆشنبیری‌مان.
|
